• Stichting Greencrowd adviseert crowdfunders een verantwoord deel van het vermogen in te leggen. Ook raden wij aan uw vermogen over verschillende leningen te spreiden.

Verkiezingstijd: wie je ook kiest, je krijgt altijd spijt

12 mar 2017

Vandaag was ik een uur lang live in de uitzending ‘Gewoon Groen’ van RTV Gouwestad. Nou ja, een uur. Dat is wat overdreven, het waren drie blokken van een minuut of zeven, acht misschien.

De redactie van Gewoon Groen had me gevraagd om me te verdiepen in de verkiezingsprogramma’s van de grootste politieke partijen. Er waren drie ‘grote’ thema’s: welke beloften zijn gedaan en nagekomen, wat beloven de partijen nu en wat moet er gebeuren om de doelstellingen daadwerkelijk te realiseren.

Oude beloften

Het eerste punt was vrij makkelijk. Ik hoefde alleen maar te kijken naar de verkiezingsprogramma’s van 2012 van de PvdA en de VVD.

Laten we eerst eens kijken wat PvdA en VVD wél gerealiseerd hebben.

  • De PvdA wilde in 2012 al een vrijstelling op de energiebelasting voor eigen verbruik. De VVD wilde lokale initiatieven stimuleren door de mogelijkheden voor energieopwekking op decentraal niveau te verruimen. Met de invoering van de Regeling Verlaagd Tarief, ook wel bekend als de postcoderoosregeling, zijn de huidige regeringspartijen daarin geslaagd.
  • De VVD wilde het energieverbruik in woningen en bedrijfsgebouwen terugbrengen. Het overheidsbeleid om bestaande bouw energiezuiniger te maken moest beter met elkaar in samenhang worden gebracht. De invoering van de subsidieregeling ISDE geeft hier invulling aan, dus hierin is de VVD geslaagd.
  • De PvdA wilde in 2012 een verplichte bijstook van biomassa in de kolencentrales. Verplicht is niet helemaal gelukt, maar dankzij de miljardensubsidies gaat een groot deel van de kolencentrales biomassa bijstoken. De PvdA is hierin helaas dus ook geslaagd. Wellicht typerend voor het PvdA-beleid, lekker draaien, is het feit dat de PvdA nu juist tégen biomassabijstook in kolencentrales is. Noem het voortschrijdend inzicht, noem het zwalkend beleid maar laten we vooral blij zijn dat ze alsnog het licht hebben gezien.

Beide partijen hebben ook veel zaken niet gerealiseerd. Ik beperk me hierbij tot de wat grotere zaken omdat deze column anders veel te lang wordt wink

  • De PvdA wilde alleen nieuwe vergunningen afgeven voor kolencentrales als er CO2-opvang wordt gerealiseerd. De kolencentrale in Eemshaven kreeg in 2014 haar vergunning zonder CO2-opvang.
  • De PvdA wilde de energiebelasting op elektriciteit en gas verhogen. Alleen dat laatste is gelukt. In 2016 is de energiebelasting voor verbruik tot en met 10.000 kWh per jaar met ruim 16% verlaagd en dit jaar is de energiebelasting voor het verbruik boven 10.000 kWh met 2% verlaagd.
  • De VVD wilde best een nieuwe kerncentrale en ze wilden ook wel schaliegasboringen. Gelukkig is dit ze niet gelukt.
  • Wat best grappig is, is dat beide partijen in 2012 aangaven dat ze de landelijke subsidieregeling SDE+ wilden gaan afbouwen.

Juist het tegendeel is gebeurd tijdens hun regeringsperiode: in 2013 begonnen ze met 3 miljard euro (was 1,7 in 2012), vervolgens gingen ze naar 3,5 in 2014 én 2015. In 2016 werd er 9 miljard vrijgemaakt voor de SDE en dit jaar wordt er zelfs 12 miljard SDE beschikbaar gesteld! Het budget is in 2017 dus vier keer hoger dan in 2013.

Gelukkig zijn ze ook hierin dus niet geslaagd.

Nieuwe beloften

Het tweede deel was iets pittiger. Hiervoor moest ik immers alle verkiezingsprogramma’s lezen. Gelukkig mocht ik mij beperken tot energie, klimaat en milieu en heb ik het zelf beperkt tot de grootste partijen uit de peilingen, dus PVV, VVD, D66, CDA, SP, PvdA en GroenLinks. Doordat uit de stemwijzer die ik vanochtend heb ingevuld kwam dat ik Christen Unie moet stemmen, heb ik vervolgens ook nog heel snel hun programma doorgenomen. Gelukkig maar, want de ChristenUnie heeft best een heel goed programma.

Om dit verhaal niet te lang te maken, zal ik me beperken tot de opvallende zaken.

Wat mij onder andere opviel, is het gebruik van de woorden energie, klimaat en milieu in de programma’s. In 2012 gebruikte de PvdA deze woorden in totaal 80 keer terwijl de VVD dit maar 42 deed. Deze keer gebruikt de PvdA deze woorden 108 keer en de VVD gebruikt ze 116(!) keer, bijna drie keer zoveel als vijf jaar geleden.

Het CDA gebruikt deze woorden het minst; slechts 27 keer. Daarna SP met 58, GroenLinks (!) met 69, ChristenUnie 169 keer en warempel D66 met 233 keer. Ach, ik vergeet de PVV denk je. Nee hoor. Volledig in stijl met hun favoriete programma het Eurovisie-songfestival, krijgt de PVV ‘zero points’.

Wanneer je de programma’s inhoudelijk bekijkt, dan zie je dat die van SP en GroenLinks erg goed zijn. Dit geldt ook voor de programma’s van D66 en de ChristenUnie. Het CDA vind ik niet heel sterk (ook zeer beknopt) en het PvdA heeft zóveel punten opgenomen dat het erop lijkt dat er is voorgesorteerd op onderhandelingen. Als ze de helft binnenhalen, doen ze het al heel goed. Het lijkt er dan ook op dat de VVD de woorden vooral heel veel gebruikt om zich te profileren voor de lezer omdat de inhoud nogal tegenvalt: maximaal 6.000 MW wind op land, wéér SDE begrenzen én het verschuiven van deadlines (van de klimaatdoelstellingen) moet mogelijk zijn ‘om innovatie’ een kans te geven…

Zaken die mij opvielen, zijn:

  • Geen geld naar windmolens (PVV). Dit viel op omdat dit het enige energie- c.q. klimaatgerelateerde onderwerp in het ‘programma’ is.
  • Belastinggschuif van elektriciteit naar gas (PvdA) om warmtepompen te stimuleren. De PvdA zet dus in op de stimulering van één techniek en doet dit door een belasting te verlagen die in het leven is geroepen om verspilling van energie tegen te gaan. Daarnaast gaat ze voorbij aan het feit dat consumenten én bedrijven voor de aanschaf van warmtepompen gebruik kunnen maken van de subsidieregeling ISDE. De PvdA wil dus één techniek dubbel gaan subsidieren.
  • Energieheffing op lokaal duurzaam opgewekte energie niet naar de schatkist laten vloeien maar naar de gemeente laten gaan (CDA). Dit punt wordt helaas niet toegelicht en ik begrijp het ook niet zo goed. De Regeling Verlaagd Tarief zorgt er al voor dat de energieheffing op lokaal duurzaam opgewekte energie bij de gemeenschap (die in die opwek investeert) blijft, dus wat bedoelen ze hiermee? Wil het CDA een extra regeling invoeren of wil ze punten scoren met iets dat er al is? Ik heb geen idee.
  • Energiebelasting koppelen aan CO2 uitstoot én progressief uitbreiden naar alle energieverbruikers (D66). Dit is één van mijn favorieten. Alleen al om dit punt zou ik (bij wijze van spreken) D66 willen stemmen. Ik hoop dan ook van harte dat D66 sowieso mee gaat regeren en dit punt er doorheen gedrukt krijgt.
  • Een overeenkomst met stadswarmtebedrijven sluiten zodat bewoners niet langer de dupe zijn (SP). Nog één van mijn favorieten! Als voormalig directeur op interim basis van twee lokale warmtenetten kan ik mij hierin bijzonder goed vinden. Bij veel warmtenetten wordt de gelijkwaardigheidsverklaring (een verklaring dat de collectieve warmtetechniek duurzamer is dan individuele (gas)CV-ketels waardoor deze meetelt in de EPC van de woningen) misbruikt om te besparen op isolatie van de woningen zelf. Bewoners denken op basis van de EPC van hun woning in een energiezuinige woning te komen maar schrikken zich vervolgens kapot van hun energierekening. Doordat er minder wordt geïsoleerd in de schil, is het energieverbruik namelijk veel hoger dan verwacht. In sommige gevallen is het verbruik zelfs twee keer zo hoog. Voor het warmtebedrijf is dit geweldig: die levert veel meer GigaJoules tegen een veel te hoge prijs (want gebaseerd op het ‘Niet Meer Dan Anders’ principe waarin de energiebelasting op gas wordt meegenomen terwijl het warmtebedrijf dit niet hoeft af te dragen). Voor de ontwikkelaar van de woning is het ook top: die verkoopt een woning met een lage EPC tegen een hoge prijs maar hoeft veel minder uit te geven aan isolatie. Voor de bewoner is het vooral tobben. Het kan ook nog gekker: ontwikkelaars mogen duurzame energieproductie in een straal van 10 kilometer meetellen in hun EPC. Daar heeft de bewoner ook helemaal niets aan maar merkt er ook niets eens iets van. Dus: SP ook in de regering en haal dit punt binnen!!
  • Zonnepanelen op alle overheidsgebouwen (GroenLinks). Goed punt en onbegrijpelijk dat dit überhaupt nog niet overal gebeurd is.
  • Meer wind op land (dan de genoemde 6.000 MW, ChristenUnie). Opmerkelijk omdat dit de enige partij is die stelt dat we gewoon nog meer wind op land moeten plaatsen.

Verder zie je dat heel veel partijen (PvdA, CDA, D66, SP en ChristenUnie) benoemen dat ze het salderen willen laten doorgaan. Bijna iedereen noemt Parijs en dat ze zich daaraan committeren. Bijna iedereen noemt Groningen en dat de gaswinning omlaag moet. Ook noemt bijna iedere partij slimme netten en circulaire economie.

Wat moet er gebeuren

Uit een aantal programma’s kun je ook halen wat ik vind dat er moet gebeuren.

Ik vind namelijk dat er een Klimaatwet moet komen die over de partijpolitiek heen gaat. Hierbij moet de horizon 2050 zijn en de Klimaatwet moet borgen dat we dan een volledig duurzame energievoorziening hebben en houden. PvdA, SP en GroenLinks hebben de Klimaatwet ook in hun programma staan.

Ik denk ook dat het goed is dat er een minister komt van Klimaat en Energie. Hiermee kunnen we focus aanbrengen en kunnen we hopelijk voorkomen dat niet benutte gelden wegvloeien naar de algemene middelen maar alsnog worden ingezet voor verduurzaming. PvdA, D66, GroenLinks en de ChristenUnie hebben dit ook opgenomen.

Ik vind dat we uitstoot moeten belasten omdat dit leidt tot meer investeringen in energiebesparing, schonere opwek en efficiënter verbruik. Wanneer we uitstoot belasten, kunnen we ook heel snel stoppen met het subsidiëren van duurzame energieproductie omdat die dan meteen goedkoper is dan fossiele opwek. PvdA, D66, SP, GroenLinks én ChristenUnie hebben dit ook opgenomen in hun programma’s.

Ik vind ook dat we de kolencentrales gewoon uit moeten zetten. Dit kan op verschillende manieren, zoals onderhandelen met de energiebedrijven over een vergoeding. Beter is om de subsidie op biomassabijstook niet uit te keren. Hiermee besparen we 4 miljard euro. Daar bovenop gaan we CO2-uitstoot belasten. Dit zorgt ervoor dat de kolencentrales niet meer rendabel zijn en dat de energiebedrijven zelf de stekker eruit trekken. Hiermee besparen we dan ook nog eens de door de energiebedrijven gewenste schadevergoedingen. PvdA, D66, SP, GroenLinks en de ChristenUnie hebben in hun programma’s opgenomen dat de kolencentrales (sommige op termijn) dicht moeten.

Voor mij is het dus wel duidelijk wat er moet gebeuren. Maar op wie ik nu moet stemmen…



Terug naar overzicht